ड्रोन उडवा, पण नियम देखील समजून घ्या नाहीतर थेट जेल!

मानवरहित उडतं वाहन अर्थात ‘ड्रोन’ हा तंत्रज्ञानाचा असाच एक अविष्कार. ‘ड्रोन’ चा सोप्या शब्दात अर्थ म्हणजे ‘युएव्ही’ अर्थात अनमॅन्ड एरियल व्हेइकल. 1900 व्या शतकाच्या सुरुवातीला ड्रोनचं संशोधन सुरु झाल्याचं बोललं जातं. आज ड्रोनचं तंत्र आधुनिक आणि अधिक विकसित झालं आहे. 

जगात ड्रोनची लोकप्रियता झपाट्याने वाढताना दिसून येत आहे. याचं मुख्य कारण म्हणजे ड्रोनच्या सहाय्याने अनेक कामं सहजपणे करता येऊ लागली. ड्रोनच्या मदतीने फोटोग्राफीपासून ते अगदी सामानाच्या डिलिवरी केली जाऊ शकते. ड्रोनचा वापर सैन्यातच नव्हे तर जगभरात इतर नागरीकामांसाठी मोठ्या प्रमाणावर होऊ लागला आहे.पण तुमच्यावर अवलंबून आहे की तुम्ही ड्रोनचा कशा पद्धतीने क्रिएटिव वापर करता.

मानवरहित उडतं वाहन अर्थात `ड्रोन` हा तंत्रज्ञानाचा असाच एक अविष्कार

________________________

बाजारात तुम्हाला वेगवेगळ्या आकाराचे, तुमच्या कामानुसार आणि क्षमतेनुसार ड्रोन विकत मिळतात. लग्नामधील फोटोग्राफी पासून ते शेतात कीटकनाशक यांच्यावर फावारणी करण्यापर्यंतचे काम ड्रोनच्या मदतीने पूर्ण करू शकता.

पण ड्रोनचा वापर चूकीच्या आणि बेकायदेशीर कामं करण्यासाठी वाढल्याने याचा धोकाही तितकाच वाढला. याचं ज्वलंत उदाहरण म्हणजे अलीकडेच जम्मू मध्ये भारतीय वायुसेना वर हल्ला करण्यासाठी झालेला ड्रोनचा वापर.

यामुळेच ड्रोनचा वापर कोणत्या कामासाठी होतो हे महत्वाचं ठरतं. केंद्र सरकारने या गोष्टींचा विचार करून यंदाच्या वर्षी एक पाऊल उचललं आहे. अनमॅन्ड एयरक्राफ्ट सिस्टम रूल, 2021 (USA rules, 2021) च्या नियमानुसार नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने ड्रोनच्या वापरासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर केली आहेत.

________________________

लायसन्ससाठी अर्जदारचं वय हे 18 वर्षापेक्षा कमी आणि 65 वर्षापेक्षा जास्त असता कामा नये

ड्रोन उडवण्यासाठी लायसन बंधनकारक

ऑपरेटर परमिटसाठी दोन प्रकारचे लायसन्स दिले जातात. याला ‘स्टूडेंट रिमोट पायलट लायसन्स’ आणि ‘रिमोट पायलट लायसन्स’ म्हणतात. या दोन्ही लायसन्ससाठी अर्जदारचं वय हे 18 वर्षापेक्षा कमी आणि 65 वर्षापेक्षा जास्त असता कामा नये. हे व्यवसायिक ड्रोन वापरासाठी लागू आहे.

या लायसन्ससाठी कमीत कमी पात्रता ही 10वी पास किंवा दुसरी कोणतीही पदवी असणं गरजेचं आहे. अर्जदाराला DGCA नी दिलेल्या मेडिकल परिक्षा आणि पार्श्वभूमी तपासणी प्रक्रिया सुद्धा करावी लागते.

ड्रोन उडवण्यासाठी नियम आणि अटी ?

तुम्ही लायसन्स आणि परवानगी मिळवण्यात यशस्वी झालात तरी देखील ड्रोन उडवण्यासाठी काही नियम आणि अटी यांचं पालन करणं गरजेचं आहे. यामध्ये पहिली अट आहे की बंधी घातलेल्या ठिकाणी तुम्ही ड्रोन उडवू शकत नाही. याव्यतिरिक्त ड्रोन उडवण्याची ऊंची आणि वेग यांचे देखील नियम आहेत.

ते ड्रोनच्या प्रकारावर अंवलबून आहे. मायक्रो ड्रोनला जमीनीपासून 60 मीटर वरती आणि 25 मीटर प्रति सेंकद पेक्षा जास्त वेगाने उडवू शकत नाही. लहान ड्रोनची मर्यादा जमिनीपासून 120 मीटर ऊंच आणि वेग 25 मीटर प्रति सेकंद आहे. याव्यतिरिक्त अजूनही अनेक नियम आहेत. ते जाणून घेण्यासाठी तुम्ही अनमॅन्ड एयरक्राफ्ट सिस्टम नियम, 2021 वाचू शकता.